Bệnh không của riêng tuổi già
Đau thắt lưng là bệnh rất hay gặp ở mọi trang lứa tuổi. Ở tuổi xanh hơn 20, cần để ý những bệnh lý thực trạng thái hay gặp nhiều như lao kìm giữ sống, tật thưa sinh trói buộc sống… Ở tuổi lao động (hay gặp ở trên dưới tuổi giữa 20-40) đau thắt lưng thường là do phong thái sai, vì ỷ sức mạnh hay buộc phải làm nặng mà quên chú ý tư thế tốt để tránh phí sức và ảnh hưởng lên kìm giữ sống thắt lưng. Với tuổi trung niên hay khi bắt đầu tuổi "gió heo may chớm về", đau thắt lưng biểu thị bởi chưng những bệnh lý khác nhau từ nhẹ đến nặng, khi đĩa đệm bắt đầu mất nước dần dần hằng năm, những biểu hiện bệnh lý thoái đâm đĩa đệm cũng tăng từ từ. Ở ngưỡng tuổi từ trên 60, càng lớn tuổi chuyện đau thắt lưng càng dễ xảy ra vì tiến đệ trình lão hoá tự nhiên của cơ thể. Ở những nước tiền tiến như Nhật Bản, ngọc trai Âu hay Bắc Mỹ… khi tuổi thọ càng cao, ảnh hưởng đau dây lưng càng nhiều vì bệnh lý thoái sinh như thoái sinh đĩa đệm thắt lưng, hẹp ống sống thắt lưng… Đau dây lưng còn thường gặp ở man di trang lứa tuổi thường ngồi làm việc văn phòng hay lao động khác (như thợ may…) trong tư thế ngồi liên tiếp nhiều giờ; thiếu vận động, thể dục, trạng thái thao. Bệnh cũng là dấu hiệu xấu can hệ đến tình trạng loãng xương của phụ nữ sau mãn kinh (trung phẩm bình trên dưới 47 tuổi ở nước ta) và khi tuổi quá 70 cho cả hai phái lão ông và lão bà. Gãy xương sống âm thầm bởi loãng xương đã được ghi nhận có mặt nơi một số mệnh phụ nữ bị loãng xương, tiền được phát hiện khi chụp hình thấy danh thiếp đốt sống bị gãy lún. Nguy cơ tiếp kiến tục gãy xương mới ở những trường hợp này cũng rất cao.Đau lưng khác đau thắt lưng
Khi nói đau thắt lưng, chúng ta hiểu là đau vùng trói buộc sống ngang dây lưng với cội nguồn gây đau trên dưới thắt lưng quần. Chúng ta hay nói đau lưng cho vùng này nhưng thực ra đau lưng là từ sử dụng cho đau vùng kìm giữ sống cao hơn, từ kìm giữ sống ngực cao (dưới kìm giữ sống cổ) xuống vùng nối lưng dây lưng (nằm cao hơn thắt lưng quần độ hơn một gang bàn tay). Phần lớn bệnh đau thắt lưng hay xảy ra hơn là đau lưng. Khi đau thắt lưng cấp tính, sự điều trị không đúng đắn hay cho qua không điều động trị sẽ đưa đến chứng đau dây lưng mãn tính. Cần lưu ý rằng dù rằng có hay không sử dụng thuốc, trị liệu đúng mức hay không thì chứng đau thắt lưng cấp tính sẽ hết sau 1-3 tuần. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để giúp bệnh nhân dịp bị đau thắt lưng cấp tính không bị tái phát, không bị chuyển thành đau thắt lưng mãn tính. Việc cơn đau tái đi tái lại, thường theo sau các cơn đau dây lưng cấp tính, khi không để ý điều trị và dự phòng đúng mức sau lần đau cấp tính chất đầu tiên. Cơn đau dây lưng cấp tính chất ban đầu tái phát thưa thớt khoảng vài tháng một lần, sau đó nhiều dần cho đến khi đau thường xuyên hoặc chuyển thành đau thắt lưng và đau lan xuống một chân, thường được biết là đau thần kinh toạ. Đau tâm thần tọa là tiến đệ trình sẽ đến của đau thắt lưng cấp tính, đau dây lưng mãn tính và đau thắt lưng cấp tính chất tái đi tái lại của bệnh nhân dịp "quên" không điều động trị đúng mức từ đầu.Không phải ai cũng cần phẫu thuật
Những hình ảnh đổi thay trên X-quang cắt lớp điện toán, cộng hưởng từ hay gai trên X-quang thường quy vốn dĩ hay làm danh thiếp bệnh nhân ít quan tâm đến tri thức y học giật mình sợ hãi, nhất là khi tiếp xúc lần đầu với vô số thuật ngữ y học "khủng" như: lồi nhân dịp nhày, thoát vị đĩa đệm, lồi đĩa đệm, thoái đâm mấu khớp, thuốc mọc tóc chèn ép rễ thần kinh, chèn lấn mặt trước tuỷ sống…trong danh thiếp kết quả đọc phim. Nhiều bệnh nhân dịp trên lâm sàng không có dấu hiệu đáng quan ngại nhưng lại dễ xiêu lòng chịu đốt laze, sóng cao tầng, mổ nỗ lực định dụng cụ… không cần thiết. Một mệnh bệnh nhân dịp bị thấp ngoài khớp ảnh hưởng lên trói buộc sống thắt lưng, sau phẫu thuật không hữu hiệu phải quay lại điều trị nội khoa mới giải quyết được vấn đề đau thắt lưng. Đây là những dạng bệnh nhân dịp mà một người bạn của tôi, thầy thuốc Robert Gunzburg, nguyên chủ toạ hội quốc tế Nghiên cứu cột sống dây lưng phát hiện ra từ năm 2005 và gọi là hội chứng "Victim of medical imaging technology" (Nạn nhân dịp của hình ảnh học y khoa, viết tắt là Hội chứng Vomit). Nói cách khác, sự phát triển của kỹ thuật hình ảnh y khoa hiện tuyệt rất cần người bác sĩ vừa có khả năng lại phải vừa giỏi phán đoán, kết hợp với lâm sàng để giúp bệnh nhân tránh bị điều động trị oan khiên văn bằng danh thiếp biện pháp phẫu thuật không cấp thiết hay không đúng mức khiến đồng cân thì mất mà tật vẫn mang. Một vài thống kê đã cho thấy ở các nước tiền tiến việc tốn phí tổn điều trị các bệnh lý gây đau dây lưng lên đến quy hàng tỉ đôla. Vấn đề này sẽ lớn hơn nữa ở nước ta nếu không quan tâm điều tiết danh thiếp cách chữa trị chưa đúng hay chỉ định phẫu thuật chưa phù hợp, kỹ thuật phẫu thuật chưa tốt. Không phải ca bệnh nào cũng phải được điều trị phẫu thuật. Nhiều bệnh nhân dịp không có triệu chứng gì nặng cần mổ hay dù rằng các thầy thuốc đọc phim cộng hưởng từ thấy rất nhiều triệu chứng lồi đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm, gai sống… cũng phải cẩn trọng đại khi quyết định vận dụng những kỹ thuật điều trị không thường quy hay hiệu quả không cao như châm cứu, nắn bẻ xương sống, đốt lade, đốt sóng cao tầng, mổ ít thâm nhập qua lổ nhỏ… Việc điều động trị nếu rơi vào tay bác sĩ giỏi, hiền thường giúp được cho bệnh nhân yên tâm, khỏi bệnh trong phần đông trường học hợp đau dây lưng cấp tính chất hay kinh niên với biện pháp bảo tồn.Cẩn trọng trong khiêng vác, khom cúi
Các nguyên nhân gây tổn thương xót cột sống dây lưng nơi tuổi xanh hay hệ dính dáng chằng nối kết danh thiếp đốt sống không nhiều. Có thể kể ra như bệnh lao kìm giữ sống thắt lưng, bệnh viêm dính dấp cột sống ảnh hưởng thắt lưng hay thấp ngoài khớp ảnh hưởng đau thắt lưng. Hình ảnh học y học có thể giúp phát hiện các chứng đau dây lưng có nguyên do này. Riêng với chứng đau dây lưng bởi chưng hoạt động sai phong thái trong hoá hoạt lao động, sinh hoạt thường ngày, chấn thương… thì lại thường thấy hơn. Khởi đầu là đau thắt lưng cấp tính chất khi làm động tác sai, khiến cơn đau xảy đến thình lình, dữ dội không đứng thẳng người lên được, không khom cúi được. Nguyên nhân thường thấy là bởi vì đứng cúi lưng lum khum làm việc lâu trong phong thái sai; đứng kiểng chân với tay cao, nhón gót lấy đấu vật nặng (hay nhẹ) trên cao; tư thế bò với tay lau sàn nhà; đứng lòm khòm mặc quần dài… Khảo trung thành hình ảnh học y học trong giai đoạn này thường không phát hiện gì bất thường."Phòng bệnh hơn trị bệnh" vẫn là một hướng đi đúng đắn, cả trong điều động trị bệnh đau thắt lưng. Muốn vậy, phải quan hoài giáo dục nâng cao kiến thức y học, hướng dẫn từ chuyên viên y tế tuyến cơ sở kết hợp với tuyến chuyên khoa cho đến bệnh nhân. Tư thế nằm, ngồi, đứng, đi trong sinh hoạt thường nhật và trong lao động mặc dầu nhẹ hay nặng phải được để ý để phòng tránh chứng đau dây lưng cấp tính, đau thắt lưng mãn tính và danh thiếp di chứng đau tâm thần toạ. Tập luyện hồi phục công năng cho cơ thành bụng, cơ duỗi thắt lưng… phải được để ý áp dụng đúng đắn.Theo PGS.TS Võ Văn ThànhSGTT
0 nhận xét:
Đăng nhận xét